Clusteranalyse en contactopsporing: wat is de rol van de RSZ?

1. De contactopsporing en clusteranalyse ondersteunen

De RSZ monitort de evolutie van de besmettingen in de ondernemingen. Daarom krijgt de RSZ dagelijks van Sciensano de identiteit van de besmette personen en de datum van de positieve test (de “index cases”).

De RSZ gaat na of die personen in de 14 dagen voor de positieve test in een onderneming hebben gewerkt waar in die periode al een eerste of meerdere besmettingen zijn vastgesteld.

Die gegevens worden verrijkt met de tewerkstellingsgegevens waarover de RSZ in zijn databanken beschikt:

  • het bedrijf of de locatie (werf/exploitatiezetel) waar een besmette persoon in de voorbije twee weken gewerkt heeft
  • het aantal personen dat in de voorbije dagen bij het bedrijf tewerkgesteld was
  • het aantal personen van het bedrijf of op de locatie dat de voorbije twee weken positief getest heeft
  • aanvullende informatie, zoals de naam van het bedrijf, het adres en preventiediensten (als contactpersonen)

Voor zelfstandige ondernemers beperkt de informatie zich tot de identificatiegegevens en de activiteitsector.

Ook signaleert de RSZ of de besmette persoon heeft gewerkt voor een onderneming die behoort tot een sector die de regio’s als risicovol beschouwen: de bouwsector, de vlees- en visverwerking, schoonmaak, land- en tuinbouw, groenteverwerking, horeca en fitness.

Het bestand waarin de “index cases” aan tewerkstellingsgegevens zijn gekoppeld, verstuurt de RSZ dagelijks op beveiligde wijze naar de regionale gezondheidsdiensten. Zij kunnen op basis van die informatie mogelijke besmettingshaarden op de werkvloer beter detecteren en waar nodig snel optreden.

Samengevat: de taak van de RSZ is de technische koppeling van gezondheidsgegevens met tewerkstellingsgegevens. Die koppeling gebeurt door een gesloten team, onder toezicht van een arts die waakt over de correcte behandeling en verwerking van de gezondheidsgegevens. De gegevens over de besmetting zijn de enige medische gegevens die aan de RSZ worden medegedeeld.

De gegevens over de identiteit van de besmette personen worden na 14 dagen in de RSZ-databanken vernietigd; alleen geanonimiseerde data worden opgeslagen voor statistische doeleinden.

2. Statistieken leveren voor beleidsverantwoordelijken

De koppeling van de besmettingen aan de tewerkstellingsgegevens, levert ook heel wat nuttige data op voor wetenschappelijk onderzoek naar de wijze van verspreiding van het virus in de verschillende economische sectoren, types van ondernemingen, beroepsgroepen, enzovoort.

Deze geanonimiseerde data stelt de RSZ ter beschikking van Sciensano en de instanties die regeringen tijdens deze crisis moeten adviseren. Het zijn die instellingen – en niet de RSZ – die over de analyses en rapporten communiceren.

Deze statistische gegevens worden eveneens ter beschikking gesteld van Inspectie “Toezicht op het Welzijn op het Werk (TWW)” van de FOD Werk.  Zij gebruiken de gegevens om hun preventieve beleid te oriënteren.

3. De naleving van de quarantaineverplichting controleren

Voor alle reizigers die afkomstig zijn uit een rode zone, ontvangt de RSZ dagelijks een aantal data uit het Passenger Locator Form. Ook deze gegevens koppelt de RSZ aan zijn tewerkstellingsgegevens.

Op grond van deze gekoppelde data gaan de sociale-inspectiediensten na of er op werkplaatsen, waarvoor er sterke vermoedens van inbreuken bestaan, werknemers of zelfstandigen aanwezig zijn die in een periode van 1-7 dagen of van 8-14 dagen zitten, na hun aankomst/terugkeer in België.

Als personen die in quarantaine zouden moeten zijn, op de werkplaats worden aangetroffen, vragen de inspecteurs hen om de regels te respecteren. Zij wijzen hen erop dat zij zich moeten laten testen en in quarantaine moeten gaan.

Juridische basis

De juridische basis voor deze activiteiten zit in de eerste plaats in het Ministerieel besluit van 28 oktober 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het Coronavirus COVID-19 te beperken. Het toezicht, door de RSZ-inspectie, op het naleven van de COVID-maatregelen vindt zijn basis in specifieke bepalingen van het Sociaal Strafwetboek.

Voor het concreet opzetten van de gegevensstromen, heeft de RSZ de nodige machtigingen gekregen van het Informatieveiligheidscomité (IVC) en de minister van Binnenlandse Zaken:

  • Beraadslaging nr. 20/178 van 1 september 2020 met betrekking tot de mededeling van persoonsgegevens door de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid en de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu aan de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid in het kader van de strijd tegen de verspreiding van het coronavirus COVID-19 en het beheer van de gezondheidscrisis ten opzichte van buitenlandse werknemers (preventie en contact tracing)
  • Beslissing nr. 078/2020 over de aanvraag van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ), om toegang te bekomen tot de informatiegegevens van het Rijksregister en om het Rijksregisternummer te gebruiken in het kader van bepaalde dringende maatregelen ten opzichte van buitenlandse werknemers en gedetacheerde zelfstandigen, die tijdelijk werkzaamheden uitvoeren in België, om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken